خانه / قانون / بخشنامه و آیین نامه های قانون مالیات های مستقیم / آیین نامه روش های نگهداری دفاتر و اسناد و مدارک همراه با آخرین اصلاحات (قابل اجرا تا پایان ۱۳۹۴)

آیین نامه روش های نگهداری دفاتر و اسناد و مدارک همراه با آخرین اصلاحات (قابل اجرا تا پایان ۱۳۹۴)

دفاتر

ماده ۱- مقررات این آیین نامه شامل مؤدیان است که در موعد مقرر در قانون مالیات های مستقیم مصوب ۱۳۶۶/۱۲/۰۳ و اصلاحیه های بعدی آن ترازنامه و حساب سود و زیان و یا حسب مورد حساب درآمد و هزینه و حساب سود و زیان خود را با رعایت مقررات تسلیم می نمایند.
تبصره. مؤدیان در انتخاب یکی از رویه های حسابداری بر اساس استانداردهای پذیرفته شده مجازند و در سال های بعد باید همان رویه را اعمال نمایند. درصورتی که به جهات مشخصی تغییر رویه داده باشند مکلف اثرات حاصل از تغییر رویه را بر صورت های مالی مشخص و طی یادداشتی جداگانه پیوست اظهارنامه به اداره امور مالیاتی تسلیم نمایند.

فصل اول : مشخصات دفاتر قانونی

ماده ۲- دفاتر قانونی مشمول این آیین نامه عبارت است از کلیه دفاتر روزنامه و کل اعم ار مشترک یا جدار از یکدیگر و دفتر مشاغل )دفتر درآمد و هزینه ( که قبل از ثبت هر گونه عملیات حسابداری د رآنها دفابر روزنامه و کل مطابق مقررات مواد ۱۱و ۱۲ قانون تجارت مصوب سال ۱۳۱۱ از طرف نماینده اداره ثبت اسناد و دفتر مشاغل از طرف ادارات امور مالیاتی ذیربط حسب مورد امضاء و پلمپ و ثبت گردیده و به فارسی تحریر شده باشد.
تبصره ۱-اشتباه درشماره گذاری صفحات و همچنین اشتباهات ناشی از پلمپ دفاتر در مراجع مذکور موجب بی اعتباری دفتر نخواهد بود .
تبصره ۲-نوشتن دفاتر با وسایلی که به سهولت قابل محو است (مانند مواد گرافیت) ممنوع است.
تبصره ۳- ادارات امود مالیات موظفند فهرست دفاتر ثبت و پلمپ شده واصله از اداره ثبت اسناد و همچنین فهرست دفاتر مشاغل ثبت و امضاء شده از ناحیه خود را به ادارات امور مالیاتی مربوط ارسال نمایند .
ماده ۳ –مؤدیان مشمول این آیین نامه مکلفند برای هر سال مالی، فقط از دفاتر امضاء پلمپ و ثبت شده ظرف یک سال قبل استفاده نمایند ، مگر اینکه در اثناء سال به علت تمام شدن دفاتر نیاز به دفتر جدید باشد که در این صورت مجاز هستند دفاتر جدید امضاء پلمپ وثبت نمایند ، وبا رعایت مقررات ماده ۱۶ این آیین نامه ادامه عملیات مالی را در دفاتر جدیدثبت کنند . درج تعداد و مشخصات دفاتر مأخوذه برای استفاده در هر سال مالی ، در اظهار نامه مالیاتی مربوط به آن سال الزامی است .
ماده ۴- دفتر روزنامه دفتری است که اشخاص حقوقی یا حقیقی کلیه معاملات و سایر رویدادهای مالی و محاسباتی خود را با رعایت اصول و موازین و استانداردهای پدیرفته شده حسابداری و به ترتیب تاریخ وقوع درآن ثبت نمایند .
تبصره. نگهداری دفتر روزنامه واحد برای ثبت کلیه عملیات ویا دفاتر روزنامه متعدد برای هر بخش از عملیات مجاز است.
ماده ۵- دفتر کل دفتری است که عملیات ثبت شده در دفتر یا دفاتر روزنامه برحسب سر فصل یا کد گذاری حساب ها در صفحات مخصوص آن ثبت می شود به ترتیبی که تنظیم حساب سود و زیان و ترازنامه از آن امکان پذیر باشد .
ماده ۶- دفتر مشترک روزنامه و کل دفتری اسب که دارای ستون هایی برای سر فصل حساب های متفاوت باشد ، به طوری که اشخاص حقوقی و حقیقی با ثبت و نگهداری دفتر مذکور بر طبق اصول و ضوبط و استانداردهای حسابداری ، بتوانند نتایج عملیات خود را از آن استخراج و حساب سود و زیان و ترازنامه تهیه نمایند.
ماده ۷-دفتر مشاغل (دفتر درآمد و هزینه) دفتری است که حداقل دارای ستون هایی برای درج تاریخ شرح معاملات ، درآمد ،هزینه و دارایی های قابل استهلاک باشد و معاملات مذکور به ترتیب تاریخ وقوع درآن ثبت گردد به طوری که در پایان سال تعیین جمع درآمد و هزینه شغلی مودی و تنظیم حسابسود و زیان از آن امکان پذیر باشد.

 فصل دوم : سایر دفاتر ، اسناد حسابداری و مدارک حساب

ماده ۸-دفتر معین دفتری است که برای تفکیک و مجزا ساختن هریک از حساب های دفتر کل بر حسب مقتضیات و شرایط حساب ممکن است نگهداری شود.کارت های حساب در حکم دفاتر معین است .
ماده ۹- سند حسابداری فرمی است که در آن یک یا چند مورد از معاملات و سایر رویداد های مالی و محاسباتی به حساب هایی که حسب مورد بدهکار یا بستانکار گردده تجزیه می شود نو پس از امضاء مراجع ذیصلاح مندجات آن قابل ثبت در دفاتر می باشد.
ماده ۱۰- مدارک حساب عبارتست از مستنداتی است که وقوع یک یا چند فعالیت یا رویداد مالی یا محاسباتی بوده و اسناد حسابداری و دفاتر بر مبنای آنها تنظیم و تحریر می گردد.

فصل سوم : نحوه تحریر و نگهداری دفاتر قانونی
ماده ۱۱- مودیانی که دفتر روزنامه و کل نگهداری می نمایند باید کلیه معاملات و سایر رویدارهای مالی و محاسباتی و مودیان مجاز به نگهداری دفاتر مشاغل (دفتر درآمد و هزینه)  باید هر گونه درآمد و هزینه و خرید و فروش دارایی های قابل استهلاک خود را طبق مقررات این آیین نامه حسب مورد در دفاتر مربوط ثبت کنند ولو آنکه برای نگهداری حساب ها از ماشین های الکترونیکی و کارت های حساب استفاده شود.
تبصره.  اشتباهات حسابداری در صورتیکه بعدأ در اثناء عملیات سال مربوطه مورد توجه واقع وبر پایه استانداردهای حسابداری در دفاتر همان سال اصلاح و مستندات آن ارائه شود. به اعتبار دفاتر خللی وارد نخواهد کرد.
ماده ۱۲- مودیان مجاز به نگداری دفاتر مشاغل می توانند تمام یا قسمتی از درآمد و هزینه های مشابه روزانه را تحت یک شماره ردیف در دفتر ثبت نمایند .مشروط بر اینکه درستون شرح دفتر ، نوع و تعداد آنها را قید و اگر متکی به اسناد و مدارک باشد مشخصات آن را نیز در ستون مذکور درج نمایند. در صورتیکه اقلام درآمد و هزینه و خرید و فروش دارایی های قابل استهلاک متکی به اسناد و مدارک باشد.
مودیان مذکور می بایست پس از ثبت موارد در دفتر مشاغل، اسناد و مدارک مربوط رابه ترتیب شماده ردیف دفتر و به نحوی که برای رسیدگی ماموران مالیاتی قابل استفاده باشد نگهداری نمایند .
ماده ۱۳- درمواردی که دفاتر روزنامه و کل نگهداری می شود کلیه معاملات و سایر رویدادهای مالی و محاسباتی مربوط و در موارد نگهداری دفاتر مشاغل ، درآمد و هزینه و خرید و فروش دارایی های قابل استهلاک باید در همان روز انجام ، حسب مورد در دفاتر روزنامه یا مشاغل ثبت گردد.
تبصره ۱٫تاریخ مذکور در مدارک یا فاکتور فروش یا خرید و غیره ملاک قطعی تأخیر تحریر شناخته نمی شود و هر گاه انجام و ختم اینگونه اعمال با توجه به روش و طرز کار موسسه تابع تشریفات نو طی مراحلی باشد تا موضوع آماده برای ثبت در دفتر مربوط شود، فاصله بین تاریخ فاکتور یا مدارک و روز آماده شدن آن برای ثبت در دفتر ، تأخیر ثبت تلقی نخواهد شد.
تبصره ۲٫ تأخیر در تحریر عملیات درصورتیکه به منظور سوء استفاده نباشد تا ۱۵روز به تشخیص اداره امورمالیاتی و بیش از آن به تشخیص هیئت سه نفری موضوع بند ۳ماده ۹۷قانون مالیات های مستقیم مصوب ۶۶/۱۲/۳و اصلاحیه های بعدی به قانونی بودن دفاتر خللی وارد نخواهد کرد

تبصره ۳٫ درمواردی که دفاتر موضوع این آیین نامه توسط مقامات قضایی یا سایر مراجع قانونی از دسترس مودی خارج شود و صاحب دفتر از تاریخ وقوع این امر حداکثر ظرف سی روز دفاتر جدید امضاء پلمپ و عملیات آن مدت را در دفاتر جدید ثبت کند ، تأخیر ثبت عملیات در این مدت به اعتبار دفاتر خللی وارد نخواهد کرد.

تبصره ۴٫ تأخیر ثبت دفاتر در مورد اشخاص حقوقی جدید التأسیس از تاریخ ثبت شخص حقوقی و در موردسایر اشخاص از تاریخ شروع فعالیت تا سی روز مجاز خواهد بود.
ماده ۱۴- کلیه عملیات ثبت شده در دفاتر روزنامه هر ماه باید حداکثر تا پانزدهم ماه بعد ، به دفتر کل نقل شود.

ماده ۱۵- موسسات که دارای شعبه هستند مکلفند با توجه به روش های حسابداری خود خلاصه عملیات شعبه یا شعب خود را در صورتی که دارای دفاتر پلمپ شده باشند ، حداقل سالی یکبار ( تا قبل از بستن حساب ها ) و درغیر این صورت ماه به ماه در دفاتر مرکز موسسه ثبت کنند .
ماده .۱۶امضاء و پلمپ دفاتر ضمن سال مالی مشروط بر اینکه تا تاریخ امضاء و پلمپ هیچگونه عمل مالی و پولی صورت نگرفته باشد و همچنین تاخیر امضاء پلمپ تا حد مجاز مقرر در تبصره های ۳و۴ماده ۱۳این آیین نامه در دفتر روزنامه یا حسب مورد دفتر مشاغل و مادهخ ۱۴این آیین نامه در مورد دفتر کل به
اعتبار دفاتر خللی وارد نخواهد کرد.
ماده ۱۷- مودیانی که از سیستم های الکترونیکی استفاده می نمایند موظفند حداقل ماهی یک بار خلاصه عملیات داده شده به ماشین های الکترونیکی را در دفتر روزنامه یا مشاغل حسب مورد ثبت نو حداقل ظرف مهلت تعیین شده در ماده ۱۴این آیین نامه به دفتر کل منتقل نمایند . علاوه بر این به منظور تسهیل رسیدگی باید آیین نامه ها یا دستورالعمل های کار ماشین و برنامه های آن و نحوه کار با نرم افزار های مالی مورد استفاده را در اختیار ماموران رسیدگی قراردهند . ضمنا مودیان مذکور مکلف اند هر سه ماه یک بار خلاصه عملیات داده شده به ماشین های الکترونیکی را حداکثر تا ۱۰روز پس از پایان ۳ماه به اداره امور مالیاتی مربوط تسلیم نمایند.

فصل چهارم :چگونگی تنظیم صورت های مالی نهایی
ماده ۱۸- اشخاص حقوقی و مشولین بند الف ما ده ۹۶اصلاحی قانون مالیات های مستقیم مکلفند صورت های مالی نهایی خود را با رعایت آخرین استاندارد های حسابداری اعلامی از طرف مراجع ذیصلاح تهیه و تنظیم نمایند.
تبصره . در مواردی که فرم اظهارنامه تدوین شده توسط سازمان امور مالیاتی کشور که در اختیار مودیان گذارده می شود حاوی فرم صورت های مالی نیز باشد ،اشخاص موضوع این ماده با تنظیم و تسلیم این فرم ها ملزم به تسلیم صورت ها ی مالی جداگانه که خود برای موسسه متبوع تهیه نموده اند نخواهد بود، لیکن می توانند به منظور رفع ابهام احتمالی و یا ارائه اطلاعات بیشتر ، علاوه بر تنظیم و تسلیم اظهارنامه مزبور نسخه ای از صورت های مالی و ضمایم مربوط را نیز اظهارنامه به اداره امور مالیاتی ذیربط تسلیم نمایند .
ماده ۱۹- از اشخاص مشمول بند ماده ۹۶ قانون مالیات های مستقیم ،هر یک در امور تولید و خرید و فروش کالا فعالیت ندارد و فعالیت آنها به طور مشخص محدود به دریافت بهای خدمات و پرداخت هزینه ها را حتی المقدور با تفکیک انواع آنها تهیه و سایر اشخاص موضوع آن بند مکلف اند صورت حساب سود وزیان خود را ( با ابراز موجودی ها ، خرید و فروش و غیره ) برابر رویه ها ی متداول در امر حسابداری تنظیم نمایند.
تبصره . چنانچه فرم اظهارنامه تدوین شده توسط سازمان امور مالیاتی کشور که در اختیار مودیان گذاره می شود از حیث لزوم ارائه اطلاعات مذکور در این ماده کفایت امر را بنماید ، مودیان مزبور به ملزم به تهیه و تسلیم صورت های جداگانه نخواهد بود، لیکن می توانند به منظور رفع ابهام احتمالی و یا ارائه
اطلاعات بیشتر ، علاوه بر اظهار نامه ، نسخه ای از حساب درآمد و هزینه و یا حساب سود و زیان خود را نیز که به شرح فوق تنظیم نموده اند ، به انضمام سایر یادداشت ها و مدارک موجود همراه اظهارنامه به اداره امور مالیاتی ذیربط تسلیم نمایند.

فصل پنجم : موارد رد دفاتر
ماده ۲۰- تخلف از تکالیف مقرر دراین آیین نامه در موارد زیر موجب رد دفاتر می باشد :

۱-در صورتی که دفاتر ارائه شده به نحوی از پلمپ خارج شده و یا فاقد یک یا چند برگ باشد.
۲-عدم ثبت یک یا چند فعالیت مالی د ردفاتر به شرط احراز .
۳-ثبت تمام یا قسمتی از یک فعالیت در حاشیه .

۴-ثبت تمام یا قسمتی از یک فعالیت ( آرتیکل ) بین سطور .
۵-تراشیدن و پاک کردن و محو کردن مندرجات دفاتر به منظور سوء استفاده.
۶-جای سفید گذاشتن بیش از حد معمول در صفحات و سفیدماندن تمام صفحه در دفتر روزنامه و دفتر مشاغل به منظور سوء استفاده .

۷-بستانکار شدن حساب نقدی و بانکی ، مگر اینکه حساب های بانکی با صورت حساب بانک مطابقت نماید و یا بستانکار شدن حساب های بانکی یا نقدی ناشی از تقدم و تاخر ثبت حساب ها باشدکه در این صورت موجب رد دفتر نیسب.
۸-تاخیر تحریر دفاتر روزنامه و مشاغل زاید بر حد مجاز مقرر در ماده ۱۴و تاخیر تحریر زاید بر حد مقرر در ماده ۱۷این آیین نامه.
۹-عدم ثبت عملیات شعبه یا شعبه در دفاتر مراکز طبق مقررات ماده ۱۵این آیین نامه .
۱۰-اشتباه حساب حاصل در ثبت عملیات موسسه در صورتیکه نیست به اصلاح آن طبق مقررات تبصره ماده ۱۱ این آیین نامه اقدام نشده باشد.
۱۱-در صورتی که مودیان مالیاتی حسب مورد از اوراق مخصوص موضوع ماده ۱۶۹قانون مالیات های مستقیم استفاده ننمایند.
۱۲-عدم ارائه آیین نامه ها یا دستورالعمل های کار ماشین و برنامه های آن و نحوه کار با نرم افزارهای مالی مورد استفاده و همچنین عدم تسلیم خلاصه عملیات موضوع ماده ۱۷این آیین نامه د رمهلت مقرر در آن ماده در مورد اشخاصی که از سیستم های الکترونیکی استفاده می نمایند .
۱۳-عدم ارائه یک چند جلد از دفاتر ثبت و پلمپ شده (ولونانویس)
۱۴-استفاده از دفاتر ثبت و پلمپ شده سال های قبل ( با توجه به مقررات ماده ۳این آیین نامه)
۱۵-عدم تطبیق مندرجات دفاتر با اطلاعات موجود درسیستم های الکترونیکی در مورد اشخاصی که از سیستم های مذکور استفاده می نمایند .
۱۶-ثبت هزینه هاو درآمد ها و هر نوع اعمال و اقلام مالی غیر واقع در دفاتر به شرط احراز (توضیح آنکه ثبت هزینه هایی که وقوع آن محقق بوده اما به دلایل خاصی قانونی قابل قبول از حیث مالیاتی نیست و برگشت داده می شود ، به منزله ثبت هزینه های غیر واقعی نمی شود.)

تبصره . در مورد بند ۶این ماده چنانچه سفید ماندن جهت ثبت تراز افتتاحی باشد موجب رد دفاتر نخواهد بود و همچنین سفید ماندن ذیل صفحات دفتر درآخر هر روز یا هر هفته یا هر ماه به شرطی که اسناد دارای شماره ردیف بوده و قسمت سفید ماندن با خط بسته شود، به اعتبار دفتر خللی وارد
نمی آورد.
ماده ۲۱- هیئت سه نفری حسابرسان موضوع بند ۳  ماده ۹۷ قانون مالیات های مستقیم درمواردی که با توجه به دلایل توجهی مودی و نحوه تحریر دفاتر و رعایت استاندارد های حسابرسی و درجه اهمیت ایرادات مطروحه از سوی اداره امور مالیاتی و رعایت واقعیت امر ،احراز نمایند که ایرادات مزبور به اعتبار
دفاتر خللی وارد نمی نمایند ، می توانند نظر خود را مبنی بر قبولی دفاتر و اسناد و مدارک اعلام نمایند .
این آیین نامه جهت اصلاح متن پیشین آن ، به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور ،در ۲۱ماده ۱۳تبصره در تاریخ ۱۱/۰۴/۱۳۸۴ و با شماره ۱۳۵۹۳به بصویب وزیر اموراقصاد و دارایی و مقررات آن از ۱۱/۰۷/۱۳۸۴ لازم الاجرا است .

 

دانلود نسخه Pdf

نظر شما چیست ؟

اولین نفری باشید که نظر می دهید !

هشدار برای
avatar
wpDiscuz
bigtheme